برای مرد ماندگار آواز ایران/شجریان، آوازخوانی برای همه زمانها
بدون کمترین شک و شبههای و بدون هیچ حس متعصبانه و غیرمنطقی اگر قرار باشد که نام پنج موسیقیدان برجستهی تاریخ موسیقی ایران را نام ببریم، از نام محمدرضا شجریان به راحتی نمیتوانیم بگذریم. درواقع باید گفت که نام شجریان و موسیقی ایرانی بهنوعی بههم گره خورده است.
گفتوگوی ویژهنامهی نوروزی «بهار» با استاد شجریاناصالت آری ؛ سنت نه
روزنامهی «بهار» در ویژهنامهی نوروزی خود که روز چهارشنبه ۲۶ اسفندماه منتشر شده، گفتوگویی اختصاصی با محمدرضا شجریان به چاپ رسانده که البته زمان انجام گفتوگو به اردیبهشت ۸۸ برمیگردد؛ یعنی حدود ده ماه پیش. اما با این وجود خواندن این مصاحبه خالی از لطف نیست.
راز ماندگاری دستان در گفتوگو با حميد متبسمگوشمان برای شنيدن نقد باز است
حمید متبسم تنها عضو باقیمانده از هستهی اولیهی تشکیلدهندهی گروه دستان است. او را بهعنوان موسیقیدانی نوگرا میشناسند که سالهاست بهدنبال گشودن دریچههایی تازه بهسوی موسیقی سنتی است. تارنوازی متبسم را هم نه به سرعت و قدرت، که به احساس و لطافتی میشناسند که در مضرابهایش نهفته است. برای چهارمین ویژهنامهی «شجریانیها»، گفتوگویی را بهصورت مکتوب با ایشان انجام دادهایم و از راز ماندگاری گروه دستان پرسیدهایم؛ گروهی که در سال ۱۳۷۰ پایهگذاری شده و اینک بهعنوان یکی از قدیمیترین گروههای موسیقی اصیل ایرانی شناخته میشود.
نگاهی ديگرباره به گروه دستانسقف پرواز در عالم هنرپیش از هر صحبتی لازم میدانم یکی از آموزههای دروس مهندسی دانشگاه و مشخصاً رشتهی تحصیلی خودم، مهندسی هوافضا را طرح کنم که ارتباط زیادی به محتوای این نوشتار خواهد یافت. یکی از معیارهای مهم هر وسیلهی پرنده، سقف پرواز آن است. پرندگان گوناگون کرهی زمین هم بنا به ویژگیهای بدنی و نیازهای طبیعی خود، در سطوح مختلف به پرواز درمیآیند. تعیین سقف پرواز در دانش پروازی متناسب با نوع مأموریت هواپیما و همچنین میزان توانایی موتور و کیفیت بال و بدنهی آن تعیین میشود.
بررسی انتقادات مطرحشده پیرامون دستان در گفتوگو با سعید فرجپوریدر اين جامعه بويی از هنر نيستسعید فرجپوری آخرین نفری است که به گروه دستان اضافه شده و از آن روز ترکیب اصلی این گروه دستنخورده باقی مانده است. فرجپوری یکی از نوازندگان تأثیرگذار و صاحبسبک کمانچه است که نقش قابلتوجهی در پیشرفت چشمگیر این ساز در سالهای اخیر ایفا کرده. او از جایگاه امروز کمانچه راضیست و کسب این موقعیت را مرهون زحمات همهی هنرمندانی میداند که در این سالها بهرغم تمامی تنگنظریها و سنتگراییهای افراطی راه خویش را گشوده و کمانچه را به جایگاه قابلاعتنای کنونی رساندهاند. او یکی از آهنگسازان آثار دستان هم هست. برای انجام این مصاحبه به آموزشگاه «سعدی» رفتیم و پارهای از انتقادات مطرحشده پیرامون دستان را با ایشان در میان نهادیم. استاد هم با روی خوش و آغوش گشوده با ما به بحث نشست و پاسخهای خود به این انتقادات را ارائه کرد.
از آن خزان تا این پاییز/حالا؛ آنِ موسیقی ِ ما!
پاییز گذشته در ویژهنامهی «شجریانیها» مطلبی نوشتم تحت عنوان «مفلسانیم و هوای می و مطرب داریم». آنجا از گذران عمر گفتم و این که چه خوش است اگر هر پاییز عمر را نشانهای گذاریم تا بیشتر دریابیم شتاب گذر این روزگاران را. گفتم کسی چه میداند که تا زمستان بیاید و بهار بگذرد و باز خزانی دیگر از راه رسد نصیب ما چه باشد؟ هر چند هرگز تصور آنچه گذشت را هم نمیکردیم اما سرشت گردون سپهر بر هیچ کس پوشیده نیست و آن هنگام نیز نبود.
«شجریانیها» اینک گامی به هدف خود نزدیکتر است؛معرفی امکانات و بخشهای جدید «شجریانیها»
از آن هنگام که تصمیم بر آن شد تا «شجریانیها»یی باشد، همواره بر آن بودیم تا تلاش کنیم، مجموعهای فراهم آید تا دادههای منسجمی را برای دوستداران «شجریانها» ارائه دهد. اما پیداست که این مهم، زمان و هزینهی زیادی را طلب میکند و گردآوری، دستهبندی و ارائهی آنچه از «استاد» در اینترنت وجود دارد، آنهم با حجم گسترش اطلاعات کنونی، کار سادهای نیست.
به بهانهی دیدار اخیر اساتیدگفتاری از محمدرضا شجریان دربارهی استاد جلیل شهنازدربارهی ساز «شهناز» که نمیشود صحبت کرد؛ ساز شهناز را فقط باید شنید. واقعاً دربارهاش نمیشود حرف زد. میخواهم حال و هوای خودم را دربارهی این ساز بیان کنم؛ چون عاجزم از اینکه دربارهی ساز شهناز صحبت کنم.
دربارهی «سیمرغ» با خالقاش؛ حمید متبسم:«سیمرغ» درختیست که میوهاش سهم جمع بزرگیست
دوستداران شعر فردوسی و دنبالکنندگان اخبار موسیقی ایران، با نام «سیمرغ» کمابیش آشنایی دارند. سیمرغ تجربهایست دیگرگونه از موسیقی ایرانی که با بهکار گیری شعر «فردوسی» اینبار مسیر جدیدی از حوزهی آهنگسازی را واکاوی میکند.
خالقاش حمید متبسم پس از سه سال پیگیری در یادداشتی نوستالژیکگونه مینگارد: «امروز ۲۸ آگوست ۲۰۰۹ میلادی برابر با شش شهریور ۱۳۸۸ شمسی آهنگسازی اپرت سیمرغ در ۱۳۷۱ میزان، ۳۷۵ صفحه و مدت ۵۹ دقیقه و سه ثانیه با به یکدیگر رسیدن عاشق و معشوق (زال و رودابه) به پایان رسید.»
حمید متبسم، آهنگساز اثر موسیقایی «سیمرغ» در گفتگو با «شجریانیها» از «سیمرغ» میگوید؛ پروژهای که اکنون عنوان «ملی» به خود گرفته است...