پیش از هر صحبتی لازم می‌دانم یکی از آموزه‌های دروس مهندسی دانشگاه و مشخصاً رشته‌ی تحصیلی خودم، مهندسی هوافضا را طرح کنم که ارتباط زیادی به محتوای این نوشتار خواهد یافت. یکی از معیارهای مهم هر وسیله‌ی پرنده، سقف پرواز آن است. پرندگان گوناگون کره‌ی زمین هم بنا به ویژگی‌های بدنی و نیازهای طبیعی خود، در سطوح مختلف به پرواز درمی‌آیند. تعیین سقف پرواز در دانش پروازی متناسب با نوع مأموریت هواپیما و هم‌چنین میزان توانایی موتور و کیفیت بال و بدنه‌ی آن تعیین می‌شود.

سخن اول: کنسرت سال پیش همایون شجریان و گروه دستان همچون سایر کنسرت‌های موسیقی و اغلب فعالیت‌های فرهنگی در این سال‌ها موجب هرچه بیشتر و بهتر روشن شدن غرض‌ورزی‌ها و کوته‌بینی‌ها شد تا بدانیم بعد از گذشت صدها سال از دوران جاهلیت، همچنان هستند انسان‌هایی٬ فروخفته در تاریکی و نادانی. اینکه چگونه در سرزمین بزرگان متمدن و متدین، آن هم در عصر پیشرفت و گشادگی فکر، هنوز چه بندهای کهنه‌ای است بر فکر و اندیشه‌شان.

آلبوم «آب، نان، آواز» به‌خوانندگی همایون شجریان و آهنگسازی علی قمصری، امروز بیستم اسفندماه توسط شرکت فرهنگی هنری دل‌آواز در بازار موسیقی منتشر شد. این اثر شامل ۱۱ قطعه، در زمانی حدود یک ساعت است و اشعار آلبوم از مولانا، هاتف اصفهانی، دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی و دکتر علی غضنفری برگزیده شده است.

کمی که به موسیقی و پیچ و خم‌هایش فکر می‌کنم، یک‌مرتبه توده‌ای از افکار و خیالات در ذهنم نقش می‌بندد. یعنی شرایط را به گونه‌ای جهت داده‌اند که نمی‌توان نیندیشید و آه حسرت بر زبان نیاورد. نمی‌توان بر آن همه بحران اخیر گذر داشت و به‌سادگی از کنارش عبور کرد. چرا این همه کینه؟ تا چه اندازه عداوت؟

زین رو همی بینم کسان نالان چو نی وز دل تهی
زین رو دوصد سرو روان خم شد ز غم چون چنگ‌ها

حمید متبسم تنها عضو باقی‌مانده از هسته‌ی اولیه‌ی تشکیل‌دهنده‌ی گروه دستان است. او را به‌عنوان موسیقی‌دانی نوگرا می‌شناسند که سال‌هاست به‌دنبال گشودن دریچه‌هایی تازه به‌سوی موسیقی سنتی است. تارنوازی متبسم را هم نه به سرعت و قدرت، که به احساس و لطافتی می‌شناسند که در مضراب‌هایش نهفته است. برای چهارمین ویژه‌نامه‌ی «شجریانی‌ها»، گفت‌وگویی را به‌صورت مکتوب با ایشان انجام داده‌ایم و از راز ماندگاری گروه دستان پرسیده‌ایم؛ گروهی که در سال ۱۳۷۰ پایه‌گذاری شده و اینک به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین گروه‌های موسیقی اصیل ایرانی شناخته می‌شود.

سعید فرجپوری آخرین نفری است که به گروه دستان اضافه شده و از آن روز ترکیب اصلی این گروه دست‌نخورده باقی مانده است. فرجپوری یکی از نوازندگان تأثیرگذار و صاحب‌سبک کمانچه است که نقش قابل‌توجهی در پیشرفت چشم‌گیر این ساز در سال‌های اخیر ایفا کرده. او از جایگاه امروز کمانچه راضی‌ست و کسب این موقعیت را مرهون زحمات همه‌ی هنرمندانی می‌داند که در این سال‌ها به‌رغم تمامی تنگ‌نظری‌ها و سنت‌گرایی‌های افراطی راه خویش را گشوده و کمانچه را به جایگاه قابل‌اعتنای کنونی رسانده‌اند. او یکی از آهنگسازان آثار دستان هم هست. برای انجام این مصاحبه به آموزشگاه «سعدی» رفتیم و پاره‌ای از انتقادات مطرح‌شده پیرامون دستان را با ایشان در میان نهادیم. استاد هم با روی خوش و آغوش گشوده با ما به بحث نشست و پاسخ‌های خود به این انتقادات را ارائه کرد.

اشک‌های حسین بهروزی‌نیا پس از اهدای بربت خوش‌نوازش به موزه‌ی سازهای لندن را هرگز از یاد نخواهم برد. صحنه‌ای دراماتیک که بهروزی‌نیا برای آخرین بار نخستین بربت ساخته‌ی دست استاد ابراهیم قنبری‌مهر را به‌دست گرفت، بوسید و با آن وداع کرد. او با تمام وجود به بربت عشق می‌ورزد و سال‌های زیادی از عمرش را صرف ارتقای این ساز کهن ایرانیان کرده است. گفت‌وگویی مکتوب با ایشان ترتیب دادیم تا بیشتر و بهتر از تاریخچه‌ی گروه دستان و فراز و نشیب‌های کار این گروه آگاه شویم.

در موسیقی ایران‌زمین کمتر دیده شده است که گروهی در زمینه‌ی موسیقی فعالیتی داشته باشد که سالیان سال ادامه یابد و در کنار آن  اعضای گروه ثابت مانده و با فعالیت‌های مستمر به موفقیت‌های بزرگی نیز دست یابند؛ موفقیت‌هایی که حاصل نوآوری در موسیقی است. نوآوری‌هایی که هر کدام از آنها به درجات بزرگی از موفقیت نایل گشته و آثاری ماندگار شده‌اند.

دستِ نفست ستاره‌ها را چیده است
شب با دف ماه تا سحر رقصیده است
همچون سحـر از عطر اذان سرشاری
انگــار لـب تـو را خــدا بوسیــده است

- برای عطر ازل، جاودان صدای روزگار، استاد محمدرضا شجریان

در کنار مقاله‌هایی که برای پرونده‌ی اسفند ماه ۱۳۸۸ آماده‌شده‌است، دیدن چند عکس از هنرمندان گروه موسیقی دستان هم چندان خالی از لطف نیست. به‌همین منظور ۱۷۵ عکس از هنرمندان گروه دستان قابل مشاهده می‌باشد.