جان عشاق «جان عشاق» عنوان اثریست با صدای استاد شجریان و ساختهی پرویز مشکاتیان که در مایهی اصفهان توسط محمدرضا درویشی تنظیم شده است. نواختن پیانوی این اثر نیز برعهدهی شادروان استاد فقید جواد معروفی بوده است.
در ادامهی این نوشته، مروری بر این نثر میکنیم.
در آغاز قطعهای توسط ارکستر سمفونیک به اجرا درمیآید. و آنگاه پیانوی استاد معروفی پیشدرآمد اصفهان را مینوازد و آواز همراه پیانو پس از این مقدمه، آغاز میشود. در این قسمت انتخاب غزل «همای اوج سعادت به دام ما افتد ... » بسیار مناسب میگراید و به حال و هوای موسیقی و آواز لطف خاصی میبخشد.
آواز از درآمد آغاز میشود و طبق روال و سنت، به طرف اوج، یعنی از بم به زیر جریان دارد که در آواز اصفهان اوج بالاترین گوشه است. «چو جان فدای ... » بیت اوج است و بعد از آن بیت «خیال زلف تو ... » حالت قرچه و گوشه میگیرد که با تحریر بسیار زیبا و بیت «خاک کوی تو ...» به درآمد اصفهان فرود میآید و بیتی دیگر در همین پرده خوانده میشود. پس از آن دوبیتی « نگارینا » از باباطاهر انتخاب شده است که در گوشه ای از آواز اصفهان به نام دو بیتی اوج اجرا میگردد و دوباره به درآمد اصفهان فرود میآید و آواز همراه با پیانو پایان میگیرد.
اندکی بعد ارکستر سمفونیک با سازهای متنوع و هماهنگی خاص خود، شنونده را برای تصنیف بسیار زیبای «جان عشاق» آماده میسازد. در این جان استاد محمدرضا شجریان با شروع زیبای «دوش میآمد و رخساره برفروخته بود ... » صدای زیبا و مخملی بنان را زنده میکند. این تصنیف بسیار لطیف و چنان زیبا اجرا شده است که از نظر احساسی و تلفیق کلام و موسیقی و نحوهی آهنگسازی در ردهی کارهای ماندگار قرار میگیرد. بیتی از این تصنیف «گرچه میگفت که زارت بکشم » که در گوشهی اوج است فرود پیج زیبایی استادانه دارد که جلوهی زیبا و خاصی به تصنیف بخشیده است.
قسمت نخست این اثر، در مجموع از وقار و زیبایی ویژهای برخوردار است و موسیقی و کلام در این ویژگی بسیار مؤثراند اما این کار طبق شنیدهها متعلق به چند سال پیش از انتشار آن است که تا زمان انتشار آن، چند صباحی طول کشید.
قسمت دوم این اثر با تشویق حضار آغاز میشود و در پارت دوم این کنسرت در دستگاه شور اجرا میشود. پیشدرآمد بخش دوم توسط داریوش پیرنیاکان ساخته شده است که سرشار از لطافت و زیباییست. این پیشدرآمد با سه تار نواخته میشود و در ادامه آواز استاد شجریان نیز همراه آن است. مطلع ابیات بخش دوم این برنامه، «حسنت به اتفاق، ملاحت جهان گرفت» است و بدینترتیب آواز شروع میشود. البته استاد شجریان این غزل را پیشتر در دستگاه نوا با استادی تمام اجرا کرده بود که علاقهمندان و جویندگان هنر از آن بهره فروان بردهاند.در این اجرا نیز که از درآمد به نقطهی اوج دستگاه شور ـــ حسینی ـــ میرسد و قبل از آن نیز اشارهای به دشتی و به هنگام فرود اشارهای به ابوعطا، به نظر میرسد مرکبخوانی به صورت فیالبداهه انجام گرفته است که به زیبایی کار افزوده.
نقاشی رو جلد آلبوم، اثر دختر استاد شجریان - مژگان شجریان - تابلویی انتزاعی است که عمدتاً با رنگهای گرم کار شده و رنگهای سرد مثل آبی و سبز نیز اندکی به کار آمده است. خطها که نستعلیق و شکسته نستعلیقاند که اثر استاد یدالله کابلی ست که با رنگ قرمز چاپ شده است و با طرح جلد نیز هماهنگ است.
اشعار و غزلهای این آلبوم نیز همگی از حافظ انتخاب شده است.
گوشههایی از این مطلب از کتاب لطیفهی نهانی
پینوشت:
یکی از خوانندگان این مطلب نظری را ارسال کردهاند که خواندن آن و درج آن بهعنوان پینوشت در این مطلب خالی از لطف نیست. از ایشان برای نگارش این چند خط تشکر میکنیم.
... و این صدایی است که تو را تا انجا میبرد که به هیچ دست آویزی به آنجا نخواهی رسید ... و با اوج او، اوج میگیری و با فرودش فرود میآیی ... سرمست از درک فضایی معنوی و عرفانی که قابل وصف نیست: "فرازستان معنا"
و استاد پلی میشود برای رسیدن به عالمیدیگر ورای این جهان خاکی و صد حیف اگر نتوانی با این صدا همراه شوی صد حیف.
[شناسه: ۳۰۲] مرضیه
پنجشنبه ۱۷ مرداد ۱۳۸۷ ساعت ۰:۴۸
۱
دوش می آمد و رخساره بر افروخته بود تا کجا باز دل غمزده ای سوخته بود
رسم عاشق کشی و شیوه شهر آشوبی جامه ای بود که بر قامت او دوخته بود
چه زیباست جان عشاق. صیقل دهنده روح و روان است این جان عشاق. بدون شک یکی از برترین آثار استاد شجریان جان عشاق می باشد. جان عشاقی که شاید بتوان گفت آرامش دهنده ترین اثر استاد نیز می باشد. استاد شجریان در این آلبوم در اوج میباشند و صدای ایشان در این اثر یک حال و هوای دیگری دارد. این اثر بلا تردید در زمره ماندگارترین آثار موسیقی سنتی جای میگیرد. من عاشقانه بارها و بارها جان عشاق رو گوش کردم و هر دفعه لذتی مضاعف بردم. از نظر من این اثر در کنار آلبوم بیداد و دل مجنون سه اثر استثنایی استاد شجریان است. البته اگر تمام کارهای استاد را استثنایی ندانیم! چون از نظر عاشقان موسیقی تمامی آلبوم های استاد استثنایی هستند و کاملا هم درست هست.
با تشکر از توجه شما به این اثر ماندگار. "شجریانی ها" بی صبرانه منتظر توجه شما به سایر آثار استاد شجریان هستیم. موفق باشید.
در ضمن صدای استاد شجریان نیز هما صداست و چه بسا پخته تر و دلنشین تر.
برای ما صدای استاد شجریان تمام نشدنیست.
[شناسه: ۳۳۰] جوانشیر
شنبه ۱۹ مرداد ۱۳۸۷ ساعت ۱۳:۴۵
۱
... و این صدایی است که تو را تا انجا میبرد که به هیچ دست اویزی به انجا نخواهی رسید....و با اوج او اوج میگیری و با فرودش فرود می ایی.... سرمست از درک فضایی معنوی و عرفانی که قابل وصف نیست:" فرازستان معنا". و استاد پلی میشود برای رسیدن به عالمی دیگر ورای این جهان خاکی و صد حیف اگر نتوانی با این صدا همراه شوی صد حیف.
شجریانیها:
پاسخ: متن زیبایی نگاشتید، این متن را با اجازهتان در پینوشت همین مطلب قرار دادیم.
[شناسه: ۳۷۰] مرضیه
سهشنبه ۲۲ مرداد ۱۳۸۷ ساعت ۷:۲۳
۱
سلام
من امروز از دست وب سایت شجریانی ها خیلی ناراحت شدم. یکی از دلایلی که شجریانی ها به این سرعت توی دل دوستداران موسیقی و استاد جا پیدا کرد این بود که نمبذاشت هر حرف نامربوطی به مرد فرهنگ کشورمون یعنی استاد شجریان زده بشه. اما با درج کردن نظرات این اقا یا خانم محترم بر خلاف خط مشی خودتون عمل کردید.
اقا یا خانم محترم که اینقدر راحت به استاد عزیزمون هتک حرمت میکنید، کاملا پیداست چیزی از موسیقی نمیدانید. شما که خودتان روزی شجریان گوش میکردید، به احترام همان روزها هم حق توهین به استاد را نداشتید.
شما چطور میتوانید بگویید که آثار استاد در این چند سال افتضاح بوده است؟
مگر شما فریاد و بی تو به سرنمیشود را گوش نکرده اید؟ مگر شاهکار زمستان است و شب سکوت کویر را نشنیده اید؟
مگر نمیدانید که فریاد نامزد دریافت بهترین آلبوم سال جهان شد؟
حتما شما بیشتر از کارشناسان موسیقی جهان میدانید؟ حتما دریافت جایزه پیکاسو که در همین دوران بوده است از نظر شما بی ارزش است؟ حتما دریافت این همه لوح و تقدیر به خاطر چشم و ابروی استاد است؟
مگر صدای سوز انگیز استاد را در ساز خاموش گوش نکرده اید؟ ایا ذوق و سلیقه استاد را در تصنیف در فراق ندیده اید؟ ایا آخرین اجرای شجریان همراه با گروه شهناز ندیدید که استاد گویی در عنفوان جوانی است؟ مگر در اجرای شب آخر ندیدید که استاد از اوج فرود نمی آمد تا زمانی که خودش میخواست؟ مگر این حنجره خدادادی را نمیبینید؟
ایا میپندارید ما استاد را فقط یرای صدایش دوست داریم؟ در اینکه استاد ماندگارترین صدای ایران و چه بسا جهان هست شکی نیست. ولی ایا همیشه در صحنه بودن، احترام به مخاطب، خود را خاک پای مردم دانستن، کمک به زلزله زدگان و مردم رنج دیده، زحمت برای پیشرفت موسیقی و آواز، خواندن شعری که درد مردم است و..... چیز کمی است؟ کدام هنرمند در اوج، خود را خاک پای مخاطب میداند؟ کدام هنرمند هنر و صدای خود را تا اینقدر ارزشمند نگاه میدارد و آن را به بهانه ناچیزی نمیفروشد؟
آیا اینها کم ارزشند؟ ولی چه بهتر که افرادی مانند شما به آثار استاد گوش نمیدهند، زیرا کسی که حتی یک بار به استاد گوش جان بسپارد حق چنین اظهار نظری را ندارد.
تنها میتوان برای شما تاسف خورد. همین است که میگویم " ما از اسب و اصل افتاده ایم ........"
دوستان در وب سایت شجریانی ها خواهشمند هستم دیگر نظرات این دوست محترم را در وب سایت خود درج نکنید و هرچه زودتر نظرات ایشان را پاک کنید. شجریان و افرادی مانند شجریان برای هنر این کشور خون دل خوردند، پس نگذاریم هر کسی هر حرفی را بزند، مخصوصا شما که حامی موسیقی و بالخص شجریان هستید و از سوی ما هم پذیرفته شده اید.
دوستدار و همراه همیشگی وب سایت شما. با ارزوی توفیق روز افزون و سلامتی برای شما، دوستداران موسیقی و خلیفه آواز ایران، ماندگارترین نوای موسیقی استاد محمد رضا شجریان. بدرود.
خواهشمند هستم جواب ان دوست را درج ننمایید چون هم با رویه شما و علاقه ما دوستداران موسیقی و وب سایت شما تفاوت دارد.
شجریانیها:
پاسخ: سلام دوست عزیز؛ امیدواریم که با نظرات خود و همراهیتان به ما در بهتر شدن این وبسایت کمک کنید. بدون شک این سایت چیزی نخواهد داشت مگر با حضور یارانی چون شما
[شناسه: ۳۷۱] فرشته
سهشنبه ۲۲ مرداد ۱۳۸۷ ساعت ۱۱:۳۶
۱
نباید اون نظراتی که ثبت شده رو تایید می کردین. خواهش می کنم یه بازنگری چیزی بکنین.
شجریانیها:
پاسخ: دوست گرامی، پاسخ و درخواست شما و احتمالاً دوستانی دیگر، در انتهای مطلب گنجانده شد.
[شناسه: ۳۹۲] آشکار
پنجشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۸۷ ساعت ۷:۵۰
۲
الان هم ساعت 7:50 دقیق است
شجریانیها:
پاسخ:
[شناسه: ۴۰۲] آشکار
پنجشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۸۷ ساعت ۱۷:۴۵
۱
ســلام
اگر لطف کنید همهی نظرات مرا پاک کنید و من هم دیگر با اسم آشکار (متضاد با ... ) نظر نمینویسم که به کلی این اتفاقات از ذهنمان پاک شود دنبال یه اسم خوبم شما بگید چی؟
با اسم اصلی من در چندتا وبلاگ نظر مینویسند نمیخواهم مشابه کسی باشم
در ضمن کلی هم پیشنهاد برای مطالب سایت توی ذهنم هست که دارم مرور می کنم که کدوم رو زودتر بگم
مخلص شما عاشق شجریانگلگل
شجریانیها:
پاسخ: سلام؛ منتظر پیشنهادهای شما هستیم
[شناسه: ۴۰۶] 380 تا 402 را پاک میکنید؟؟
پنجشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۸۷ ساعت ۲۳:۳۵
۲
یه سوال : لطف میکنید به من بگویید پاسخهای مرا کدام یک از آقایون در این چند روز مینوشتند؟ خودم حس میکنم یا آقای محمودیار یا آقای میرزایی
چون امیر آقا که وقت سرزدن به وبلاگ خودشان را هم ندارند و ازدواج کردند
ممنون میشوم پاسخم را بدهید
پاسخ: سلام ... نهخیر ... بنده چند مقاله به وبلاگ تحریر داده بودم و بعد از راهاندازی این سایت مقالات را همینجا منتشر میکردم
[شناسه: ۵۵۷] آزاده
پنجشنبه ۱۴ شهریور ۱۳۸۷ ساعت ۱۲:۱۵
۱
گوش سپردن به صدای آسمانی استاد شجریان از خود بیخودم می کنه. همیشه آرزومه که بتونم یه روز به کنسرت ایشان برم ولی هنوز موفق نشدم اکثرا بعد از اینکه کنسرت برگزار میشه تازه شهرستانی ها متوجه اون میشن، تمنا می کنم اگر ممکنه قبل از کنسرتاشون اطلاع رسانی کنید تا منم به آرزوم برسم. ممنونم
[شناسه: ۹۱۷] جلال
شنبه ۶ مهر ۱۳۸۷ ساعت ۱۴:۴۰
۲
آقاچراالکی مقاله مردم رابه خودتان می بندید؟
این مقاله سالهاپیش درروزنامه همشهری(روزهفتم)به چاپ رسیده.چرانامردی می کنین؟
شجریانیها:
پاسخ: دوست گرامی؛
میتوانم بهطور قطع بگویم که تمامی مطالبی که در این سایت از منابع دیگر منتشر میشوند، منبعشان ذکر میشود و ما روی این مهم تأکید زیادی داریم.
در این مطلب نیز مانند مطالب دیگری که از منابع دیگری انتخاب شده است، منبع ذکر شده و به قول شما «نامردی»ای صورت نگرفته است.
[شناسه: ۱۴۲۰] صادق پورارباب
دوشنبه ۱۳ آبان ۱۳۸۷ ساعت ۲۳:۲۳
۰
حضرت استاد شجريان اسطوره بلنداي نواي فاخر ايران زمين وكهكشان افلاك موسيقي ايرانيستبه احترام اين بزرگمرد سر تعظيم فرود مي آورم
روزي كه نواي سلطان پيدا شد عيب همه ي بي هنران هويداشد
اين گفته ام دراين هنگامه ميماند شجريان جاودانه ميماند جاودانه مي خواند
تقديم به سلطان موسيقي ايراني جناب استاد شجريان
صادق پورارباب(دستان -جان عشاق)
[شناسه: ۱۴۲۱] صادق پورارباب
دوشنبه ۱۳ آبان ۱۳۸۷ ساعت ۲۳:۲۸
۰
جان عشاق يعني نوازش جان روح وتن يك اثر استثنايي از اسطوره موسيقي ايراني درود بر خسرو آواز ايران
[شناسه: ۱۷۲۳] امير ريوندي
سهشنبه ۱۲ آذر ۱۳۸۷ ساعت ۲۲:۳۱
۰
با شنيدن نواي استاد و گروه همنوازان روح انسان آرام مي گيرد
[شناسه: ۷۱۹۴] مهدی موسوی
دوشنبه ۹ شهریور ۱۳۸۸ ساعت ۱۴:۵۰
۰
با سلام ارادت خدمت حضرت استاد شجریان و علاقمندان . امیدوارم خداوند به کوری چشم دشمنان استاد ، سلامتی روزافزون را به ایشان عطا فرماید . آرزویم به خاک رفتن فرهنگ مرده پرستی در ایران است . کاش به حقیقت تبدیل میشد تا از وجود استاد استفاده لازم و کافی را به عمل می آوردیم .
یاد نوروز 71 بخیر : زکوی یار می آید ، نسیم باد نوروزی ... ( پخش مستقیم - شبکه اول سیما )
معرفی آثار / ۱
