پیشتر با گذری بر جان عشّاق، پروندهی آلبومهای استاد محمّدرضا شجریان را در این سایت گشودیم. اکنون، پیام نسیم را بهعنوان دومین اثر برای درج در این پرونده انتخاب کردهایم. در ادامه اشعار این آلبوم، برخی از گوشهها و نظری بر این آلبوم و متن ارسالی یکی از خوانندگان وبسایت ـــ خانم مرضیه ـــ را میخوانید.
پیام نسیم، اجرای بُستُن محمد رضا شجریان و همنوازانی چون داریوش پیرنیاکان (سهتار)، جمشید عندلیبی (نی) و مرتضی اعیان (تنبک) است. روی جلد این اثر، تصویری از استاد محمدرضا شجریان مصور شده است که در حال مطالعه یا بررسی اشعار یا انتخاب آن یا چیزی که ما نمیدانیم میباشند. عکس روی جلد توسط محمد صراف گرفته شده است. قریب به پانزده گوشه از دستگاه شور، مایهی ابوعطا در این اثر اجرا شده است. استاد شجریان در گفتوگوهایشان این نکته را متذکر شدهاند که تقریباً همهی گوشههای دتسگاههای موسیقی را در آثار خویش ـــ بهجز تعدادی معدود که چندان مهم به حساب نمیآمدند ـــ اجرا کردهاند. اولین قطعهی این اثر، پیشدرآمد ابوعطاست که توسط استاد شجریان ساخته شده است. پس از اجرای پیشدرآمد، فرازهای اول و دوم درآمد ابوعطا آغاز میشود که با آواز همراه است؛ فرازهای اول و دوم حجاز نیز میانهی ساز و آواز را تشکیل میدهد و برای تصنیف پیام نسیم، آواز به ابوعطا فرود میآید. موسیقیِ ِ ساخته شده برروی غزل حافظ برای تصنیف پیام نسیم، بهقدری زیبا و دلنشنین است که وصف آن ساده نیست. تصنیف پیام نسیم که نام آن برای کل مجموعهی آلبوم نیز انتخاب شده است، با آهنگ شجریان و مطلع «ز کوی یار میآید نسیم باد نوروزی ... از این باد ار مدد خواهی چراغ دل برفروزی» اجرا میشود. این تصنیف، جزء آثار اجرای مجدد استاد شجریان در کنسرت خرداد و تیر ۸۷ گروه شهناز است. درآمد کرد بیات ـــ فرازهای اول و دوم ـــ چهارمین قسمت این اجرا است که با آواز همراه است. دلنشینی این ساز و اواز با وجود سلایق مختلف در میان افراد مشهود است. تکنوازی (سلو) نی با گوشهی گوسفندخوان (فرازهای اول و دوم) با ساز جمشید عندلیبی ادامهی ساز و آواز درآمد کردبیات است. یک دقیقه و ۵۲ ثانیه تکنوازی نی ادامه دارد. همنوازی تار، تنبک و نی در قطعهی ضربی پس از تکنوازی نی ادامهدهندهی برنامه میباشد. ساز و آواز دشتستانی با اجرای گوشههای دشتستانی، قوچانی، گرمانجی، غمانگیز، سازنگی هفتمین بخش این آلبوم را شامل میشود که در پایان آن با اجرای گوشهی دیلمان، هشتمین قطعه که دیلمان نامیده شده است، اجرا میشود. چهارمضراب "رخس شمشیر" و تصنیف "دل بردی" با آهنگ شجریان و غزل صفای اصفهانی دو بخش بعدی برنامه هستند. تصنیف قدیمی "سرو خجل" و در ادامهی آن رنگ "دم جنبانک" با آهنگ شجریان که در ادامهی تصنیف سرو خجل است اجارا میشود و برنامه به شکل رسمی به پایان میرسد.
گوشههای آلبوم پیام نسیم: آوازهـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــا
1ــ [غزل حافظ]
۱. ای صبا نکهتی از خاک ره یار بیـــــــــــــــار ببر انـــدوه دل و مــژده دلدار بـــــــــــــــیار [درآمد ابوعطا، جملهی اول]
۲. نکتهای روح فزا از دهن دوســــــت بــــگـو نامهای خـــوش خبر از عالم اســـــرار بیـار [درآمد ابوعطا، جملهی دوم]
۳. به وفای تو که خـــــــــاک ره آن یار عزیـــــز بی غـباری که پدیـــــد آیــــد از اغـــیـار بیار [درآمد ابوعطا، جملهی سوم]
۴. گردی از رهگذر دوست بـه کوری رقــــیــب بـــــهـــر آســـایــش این دیده خونـبــار بیار [حجاز]
۵. شکر آن را کـه تو در عشرتی ای مرغ چمن بـه اسیران قفـس مژده گلزار بــــــیــــــــار [حجاز]
1. دلبر برفت و دلشـــدگـان را خـبر نکرد یاد حـریف شهر و رفـــیق ســفر نکرد [جملههای اول و دوم کردبیات]
2. گفـــتم مگر به گریه دلش مهربان کنم چون سخت بود در دل سنگش اثر نکرد [کردبیات، فرود به شود]
1. دل از من برد و روی از من نهان کرد خــــــــدا را با که این بازی توان کرد [دیلمان]
2. شب تنـــــهاییام در قصد جان بود خیالـــــــش لطفهای بیکران کرد [دیلمان]
3. صبا گر چـاره داری وقت وقت است که درد اشـــــــتیاقم قصد جان کرد [دیلمان]
3ــ [دوبیتیهای باباطاهر]
1. خوش آن ساعت که دیدار تِه وینم کـــــــــمـــند عنبرین تار تِه وینم نــــویــــنــه خرّمــی هرگز دل مو مگر آن دم کـــــه رخسار تِه وینم [دشتستانی]
2. غم عالم همه کردی به بــــــارم مـگر مولوک مـــســـت قـــطـارم مهارم کردی و دادی به ناکـــــس فـــزودی هــر زمان باری به بـارم [قوچانی]
3. نسیمی کز بن آن کـــاکــــــل آیو مـــرا خوشتر ز بوی سـنبل آیــــو چو شب گیرم خیالت را در آغوش سحـر از بسترم بوی گل آیــــــــو [گرمانجی]
4. فلک کی بشنوه آه و فغــــــــانٌم به هر گــــردش زنه آتش به جونم یک عمری بگذرونٌم با غــم و درد به کام دل نگـــرده آســمـــونٌــــم [غمانگیز]
5. نمـیدونُم دلـم دیوونهء کیست؟ کجا میگردد و در خونهی کیست؟ نمیدونُــم دل ســرگــشتهء مو اسیر نرگس مـستونهء کیســـت؟ [سارنگی]
اشعار تصنیفهای آلبوم پیام نسیم:
تصنیف پیام نسیم: ز کــــــوی یار مــــــــیآید نسیم باد نـــــــوروزی از این بــــــــاد ار مدد خواهی چراغ دل برافروزی چو گل گر خردهای داری خدا را صرف عشرت کن کــــه قارون را ضررها داد سودای زر انــــــدروزی به صحرا رو که از دامن غبار غم بیافشــــــانــــی به گلزار آی کز بابل غزل گفــــــتــــــــن بیاموزی جدا شد یار شیرینت کنون تنها نشین ای شـــمع که حکم آسمان این است اگر سازی وگر سـوزی میی دارم چو جان صافی، صوفی میکند عیبش خــدایا هــیــچ عــــاقل را مــادا بخت بــــــد روی
تصنیف دل بردی: دل بــردی از مــن بــه یــغــمــا، ایترک غارگر مــن دیدی چه آوردی ای دوست، از دست دل بر سر من عشق تو در دل ناتوان شد، دل زار و تـــن ناتوان شد رفــتــی چــو تیر و کمان شد، از بار غم پــیکــــر من بار غم عــــشــق او را گــردون نــیــارد تــحــمـــــل چــون مــیتــوانــد کشیدن، این پیکر لاغر مــــــــن مــیســوزنــم از اشــتیاقت، در آتشم از فراقـــــت کــانــون مــن ســیــنــهی مــن، سودای من آذر من اول دلـــــــــــــــــــــم را صفا داد، آیینهام را جلا داد آخر به باد فنا داد، عــشــق تــو خــاکســتـــــــر من
تصنیف قدیمیِ سرو خجل: ای که به پیش قــــــــــــامتت، سرو چمن خجل شده سـوســـــــــــن و گل به پـیش تو بندهی منفعل شده تا به کـی از غمت گدازم، در عـشقت سوزم و بسازم در عـــشقت سوزم ای نگارا، خـدا را تو کم کن جفا را در عشقت سوزم ای نگارا، ای دلــبر تو کم کن جفا را
متن ارسالی:
متن زیر، توسط یکی از خوانندگان و همراهان این سایت ـــ خانم مرضیه ـــ نگاشته شده است. ضمن تشکر از ایشان، این متن را میخوانیم: پیام نسیم یکی دیگر از آثار ماندگار استاد شجریان میباشد که در ابوعطا اجرا شده است. شاید وقتی اسم ابوعطا به گوش دوستداران استاد میرسد، یاد آخرین اجرای ایشان در تلویزیون به همراه استاد لطفی میافتند. در آن اجرا دو استاد بزرگوار موسیقی، سنگ تمام گذاشتهاند. اجرایی که استاد شجریان در شاه بیت "مستور و مست هر دو از یک ... " هنر والای خود را به نمایش میگذارد. بگذریم زیرا حرف برای گفتن زیاد ولی مجالی نیست. در پیام نسیم داریوش پیرنیکان با نوای سهتار (همراه همیشگی استاد در آن زمان)، جمشید عندلیبی با سوز نی و مرتضی اعیان با ضرب تنبک استاد را همراهی میکنند. این آلبوم در سال 1370 انتشار شد. پس از شنیدن پیش درآمدی زیبا در ابوعطا، استاد شجریان حنجره زیبای خود را با جمله اول ابوعطا همراه میکند. سپس درآمد دوم و سوم ابوعطا را میشنویم. به طوری که شعر حضرت حافظ به دل و جان نفوذ میکند. سپس نوبت استاد است که هنر خود را نشان دهد. استاد در بیت " گردی از رهگذر دوست ... " به اوج میرود و سه بیت را مکرراً در گوشه حجاز اجرا میکند. حس و حالی عجیب به شنونده منتقل میشود و استاد یکی از آشناترین تصانیف خود "ز کوی یار ..." را اجرا میکند. در ادامه نوای سه تار داریوش پیرنیکان را میشنویم و استاد یکی از پر حس و حالترین آوازهای خود را در کردبیات اجرا میکند. "دلبر برفت و دلشدگان را ... " و در بیت بعدی به شور فرود میآید. این آواز حس و حال عجیبی دارد، تنها دلیل انتقال این حس و حال به شنونده این است که استاد نیز در چنین حسی فرو رفته و معنای این شعر را با حنجره خود فریاد میزند. طرف دوم این آلبوم با سوز نی جمشید عندلیبی آغاز میشود. از این سوز نی میتوان فهمید که استاد قصد خواندن دوبیتیهای باباطاهر را در دشتی دارد. استاد که بارها علاقه خود را در خواندن دوبیتی با شعرهای باباطاهر نشان داده بودند، پنج دوبیتی را در دشتی به زیباترین و غمگدازترین شکل ممکن اجرا میکند. سپس آوازی در دیلمان با شعر حافظ اجرا میشود " دل از من برد و روی از من نهان کرد ..." که شاید اگر همایون در آن زمان هنر امروز خود را داشت، به همراه استاد همخوانی میکرد. سپس دو تصنیف " دل بردی و سرو خجل " در ابوعطا اجرا میشود و این اثر به اتمام میرسد. بار یگر شاید هنرنمایی تکستارهی موسیقی ایران ـــ استاد شجریان ـــ در این اثر بودیم. شاید به هر اثری از استاد شجریان گوش کنیم آن را در زمره برترین آثار موسیقی بدانیم. به همین دلیل نام او بر قله موسیقی ایرانی هست. به همین دلیل او مجسمه آواز است. به همین دلیل او شده است استاد محمد رضا شجریان ...
سلام خدمت شجریانی ها.
عزیزانم در سایت شجریانی ها و مخصوصا جناب آقای محمودیارعزیز بسیار ممنونم ازاینکه نظر بنده مبتدی و حقیر را هم در کنار نظر کارشناسانه خودتان قرار دادید. واقعا امروز پس از خواندن این مقاله احساس شادی و غرور کردم. تو زمانه ای که شاید حتی بعضی از اعضای یک خانواده به هم احترام نمیگذارند، چنین احترام به مخاطب جای تقدیر و قدردانی بی اندازه دارد. واقعا ممنونم که بخش نقد آثار استاد را متوقف نکردید. واقعا خسته نباشید. شاید این استقبال گسترده از سایت شما در این مدت کوتاهی که وارد دنیای رسانه شده اید، خستگی شما را کم کند.
این رو بدونید که من و دوستان امثال من سایت شما رو واقعا دوست داریم و این سایت رو بخشی از خودمون میدونیم. شاید فقط و فقط بتونیم با همین علاقه و حمایت از سایت شما، جواب گوشه ای از محبتتون رو بدیم. محبت و احترام به مخاطب از جانب شما بلا شک کم نظیر هست.
بی صبرانه منتظر مقاله ها و مطالب جدید شما هستم.
با آرزوی موفقیت روز افزون برای شما.
در ضمن امیدوار هستم در ماه مهمانی خدا، ماه پر برکت رمضان، به تمامی آرزوهای صادقانه خود برسید. البته استاد شجریان یک یادگاری زیبا از خودشون در ماه رمضان به مردم هدیه دادند(آواز افشاری و مناجات ربنا). آرزومند آرزوهایتان.
دوستدار و همراه همیشگی شما.
شجریانیها:
پاسخ: سلام، بسیار ممنونم بابت اظهار لطف شما و حضور و همراهیتان.
باشد که لایق آنچه که گفتید باشیم و حضورتان همچنان برقرار باشد.
[شناسه: ۴۹۳] عشق موسیقی سنتی
یکشنبه ۱۰ شهریور ۱۳۸۷ ساعت ۱۱:۵۳
۰
سلام.
من برای اولین بار اومدم تو سایتتون. اینقدر مطلب زیاد هست که گیج شدم. نمیدونم کدوم رو بخونم.
واقعا خیلی باحال هست.
من چندتا سوال داشتم در مورد استاد شجریان.
استاد جایزه گرمی رو برده یا فقط کاندید شده اند؟ برای کدوم البوم؟
مناجات( این دهان بستی) ، بزرگداشت رضوی سروستانی، اجرا با هابیل علی اف، کنیرت در جشنواره فاس مراکش تو کدوم دستگاه ها اجرا شده اند؟
خیلی مشتاق هستم تا بدونم.
موفق باشید. منتظر جواب میمونم.
شجریانیها:
پاسخ: سلام؛ استاد شجریان و طی پنج سال همکاری با استادان علیزاده و کلهر دوبار کاندیدای دریافت جایزهی گرمی شدهاند. یکی برای آلبوم فریاد و دیگری برای آلبوم بیتو بسر نمیشود.
برای سؤال دومتان فکر کنم [a target='_blank' href='http://uk.youtube.com/watch?v=Go9j01LTNMI']این صفحه[/a] کارتان را راه بیاندازد
[شناسه: ۵۱۲] ابراهیم
دوشنبه ۱۱ شهریور ۱۳۸۷ ساعت ۲۳:۶
۲
با عرض سلام و خسته نباشید
من این آلبوم را بار ها گوش کرده ام در قسمت آواز ها آنجا که شما با شماره 2 [غزل حافظ] مشخص کرده اید در بیت دوم (گفتم مگر به گریه دلش مهربان کنم) به نظر میرسد استاد برای بار اول به صورت "گفتم مگر بگیری دلش مهربان کنم " خوانده و بلافاصله آن را اصلاح می کنند
آیا من درست متوجه شده ام؟
شجریانیها:
پاسخ: سلام؛ آن آواز را یکبارِ دیگر گوش کردیم؛ فکر کنم دقیقاً عین شعر ادا شد.
[شناسه: ۶۴۸] علیرضا حبیبی
چهارشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۸۷ ساعت ۱۲:۵۴
۲
سلام واقعا دستتان درد نکند لطفا در صورت امکان گوشه های اشعار را نیز در مقابل انها بیاورید تا مورد استفاده ی شجریانی ها شود در این ماه پر فیض از تمامی دوشداران استاد
تقاضا میکنم موقع افطار برای سلامتی گنجینه ی بزرگ آواز ایرانی استاد شجریان دعا کنند
باتشکر حبیبی
شجریانیها:
پاسخ: البته گوشهها و ردیفهای آوازی آلبومها را بهجز این آلبوم برای سایر آلبومها معرفی خواهیم کرد.
[شناسه: ۶۶۳] omid
جمعه ۲۲ شهریور ۱۳۸۷ ساعت ۹:۱۰
۱
سلام . ممنون از پست عالیتون . من این اثر را در زمره آثاری از استاد قرار می دهم که بسیار با شنیدن آن احساس خوبی به من دست می دهد و طوری خودمانیست . و اگر کسی هم از شجریان چیزی نداند و علاقمند باشد کاستی از ایشان را بشنود من این آلبوم را به او پیشنهاد می کنم . چون زیبا و دلنشین است .
[شناسه: ۱۵۰۴] صادق پورارباب
پنجشنبه ۲۳ آبان ۱۳۸۷ ساعت ۱۱:۲۰
۰
پيام نسيم يك شاهكار از استاد شجريان است كه نسيم عشق ودوستي را در وجود وكام عاشقان ميريزد و اين نواي بي همتا باعث تجلي روح وروان مي شود مخصوصا" تصنيف پيام نسيم زكوي يار مي آيد نسيم باد نوروزي... درود بر سلطان آواز ايران من اين اثر معظم را تقديم ميكنم به دوست خوبم خانم فريدوند
در ضمن مي خواستم سوال كنم كه چطور مي توانيم با استاد ارتباط بر قرار كنيم يعني بتوانيم سوالات خودمان را مطرح كنيم.
تو با خداي خود انداز كارودل خوش دار كه رحم اگر نكند مدعي خدا بكند
و اینکه منظورتون از تک ستاره ی موسیقی ایرانی چیه؟ یعنی موسیقی ایران هیچ ستاره ای غیر از شجریان نداره؟ یا استاد بین ستاره ها از بقیه درخشان ترن؟!
[شناسه: ۱۷۲۰] رضا
سهشنبه ۱۲ آذر ۱۳۸۷ ساعت ۹:۵۲
۱
حتما برنامه تيك تاك رو از شبكه 2 دنبال كنيد چون يكي از شبها استاد لطفي رو ميبينيد با تشكر از وب سايت عاليتون
[شناسه: ۱۷۲۹] مهیار
چهارشنبه ۱۳ آذر ۱۳۸۷ ساعت ۵:۲۴
۰
سلام بر عاشقان خسرو ی آواز ایران سیر صعودی رفتار صدا و سیما در مورد استاد شجریان مدتی است که شروع شده. تا اونجایی که من شنیدم اونها بر اساس سیاست-برآورد گام به گام- میخوان تدریجا آلات موسیقی رو بدون سانسور به تصویر بکشند که در نتیجه شرایط برای حظور استاد در تلوزیون فراهم میشه و اونها به زور هم که شده استاد رو راضی میکنند که برنامه اجرا کنه و به این ترتیب اختلافات دیرینه اهل موسیقی و صدا و سیما حل میشه. فکر کنم خبر خوشی باشه. ممنون از سایت قشنگتون و این همه زحمتی که میکشید ما دوستداران شجریان بزرگ شما رو هم دوست داریم
[شناسه: ۴۱۲۹] tفری
جمعه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۸۸ ساعت ۲۲:۰
۰
درود! من شک کردم که آیا در این اثر از تار استفاده شده یا سه تار؟
((خسروا گوی فلک در خم چوگان تو باد))
[شناسه: ۶۰۷۶] علی احمدی
سهشنبه ۶ مرداد ۱۳۸۸ ساعت ۱۸:۴۳
۱
سلام بر شمایان زحمت کشان طریق فرهنگ و اندیشه
انشاالله حمایت همه جانبه دوستاران فرهنگ و ادب ایران از باربد آواز ایران را در یک نظر سنجی جویا شوید تا همه گان بدانند و ببینند (البته اگر بتوانند و بخواهند ببینند) که تنها پشتیبان فرهنگ و موسیقی اصیل ایران زمین تنها نیست.
[شناسه: ۹۲۸۲] فاطمه
یکشنبه ۸ آذر ۱۳۸۸ ساعت ۸:۵۰
۰
حتما در نظر سنجی شرکت می کنم و از همه دوستان می خواهم که در این نظر سنجی شرکت کنند.
[شناسه: ۹۷۳۲] سینا
دوشنبه ۲۶ بهمن ۱۳۸۸ ساعت ۱۱:۴۳
۰
سلام دوستان می بخشید من آلبوم پیام نسیم و دیگر البومهای استاد رو بارها و بارها گوش کردم و البته پیام نسیم هم و دیگر آثار استاد رو اجرای تصویریش رو هم دیدم اما برام جای تعجبه چون هم در اجرای کاست و هم کنسرت داریوش پیر نیاکان از تار استفاده کرده نه از سه تار !! اینجا شما گفتید سه تار !! هم اجرایی که دیدم به صورت تصویری و هم کاستی که دارم تار هست نه سه تار .... میشه بگید چرا میگید سه تار ممنون میشم بهم بگید...
شجریانیها: البته در جلد آلبوم «پیام نسیم» عنوان داریوش پیرنیاکان، نوازندهی تار نوشته شدهاست؛ هر چند آنچه که شنیده میشود، صدای تار است!
[شناسه: ۹۷۸۵] روح الله
پنجشنبه ۶ اسفند ۱۳۸۸ ساعت ۱۱:۸
۲
سلام به دوستان عزيز. اگه به ويدئوي كنسرت پيام نسيم دقت كرده باشيد جناب پيرنياكان در بيشتر اوقات تار مينوازند اما سه تاري جلوي روي ايشان روي زمين قرار داره كه قطعاتي رو هم با سه تار مي نوازند. در هر صورت مهارت اساتيد نوازنده و استاد شجريان در اجراي آواز و تصنيف ستودني است...
[شناسه: ۹۹۵۳] اصغر دوستی
جمعه ۲۸ اسفند ۱۳۸۸ ساعت ۱۲:۱
۱
ویدئوی این اثر رو از کجا میتونم تهیه کنم؟
شجریانیها: نسخهی تصویری این اثر منتشر نشده است، اما در برخی از بازارهای غیر رسمی پیدا میشود.
[شناسه: ۱۰۳۳۰] azadeh
شنبه ۴ اردیبهشت ۱۳۸۹ ساعت ۲۲:۲
۰
هيچكس هيچ وقت نخواهد توانست با تقليد از سيك و سياق آوازخواني شجريان بزرگ براي خود اعتبار كسب نمايد، حتي پسرش همايون كه انگار جز تقليد جز به جز از پدر نمي تواند هنر ديگري را ارائه كند. ضمن اينكه ايشان نبايد با تقليد صرف از پدر اين ذهنيت را در افكار هنردوستان تداعي كند كه هنر شجريان تقسيم به تدريج بر دو تقسيم مي شود!. اي كاش جناب همايون خان بيشتر تلاش خود را مصروف حفظ سبكي مي كرد كه همچون پدر يگانگي ان هنرش را فقط و فقط به نام خود وي ثبت مي كردند!
کل نظرات: ۲۴ - دیدگاههای تأییدنشده: ۰ - دیدگاههای خصوصی: ۴ - دیدگاههای غیر قابل انتشار: ۰
آغاز بهکار بخش اخبار موسیقی
سرویس «دیگر اخبار موسیقی» در «شجریانیها»، بهطور آزمایشی آغاز بهکار کرد. در این بخش، اخباری از موسیقی ایران، هنرمندان و فعالیتهای موسیقایی که در زمینهی فعالیتهای استاد محمدرضا شجریان و همایون شجریان نیست، قرار میگیرد. فهرستی از آخرین ارسالهای این سرویس را در صفحهی اصلی مشاهده میکنید (+) همچنین، برای پیگیری راحتتر اخبار میتوانید از خروجی RSS ویژهی این سرویس استفاده نمایید.
امید است تا با یاری شما بتوانیم محیطی پویا پیرامون موسیقی اصیل ایران را فراهم آوریم. وبسایت شجریانیها ادامه »