در سایهی ضعف فنی اجراهای زندهی موسیقی □ محمدعلی محمودیار
مؤسس و مدیر وبگاه «شجریانیها»
معرفی جوانانی که به گفتهی شجریان، آتیهی موسیقی را میسازند و اساتید موسیقی آینده خواهند بود، در نوع خود فعالیتی قابل ستایش است؛ اما فعالیتِ هنری جوانان آتیهساز موسیقی ملی ایران در کنار استاد آواز ایران، وقتی در صحنهی کنسرت به ثمر خواهد رسید که امکانات آن فراهم باشد. ضعف نبودن امکانات جهت اجرا با سطح بالای موسیقی در کشور یکی از مشکلاتیست که کمکم به معضلی چارهدار اما بدون حلکننده تبدیل میشود. متأسفانه هنر موسیقی طی این سالها از کمترین سطح حمایتهای نهادی و رسمی مواجه بوده است. برای نمونه میتوان به عدم حمایت نهادهای رسمی کشور برای اتمام پروژهی بزرگ «باغ هنر بم» اشاره کرد که طی گذشت چهار سال از شروع ساخت آن، هنوز شاید به نیمه هم نرسیده باشد. ساده و ابتداییترین شرط برگزاری اجرایی با سطح بالا، برخورداری از سالن مخصوص اجرای موسیقی و فراهم آوردن شرایط آن میباشد.
هر کنسرت موسیقی از زوایای مختلفی قابل بررسیست که برای دو مورد آن میتوان به بحث فنی و هنری اجرا اشاره کرد. بحث هنری آثار اجرا شده به آهنگسازان و تنظیمکنندگان و هنرمندان گروههای موسیقی برمیگردد که این مهم در کنسرتهای محمدرضا شجریان همواره از بالاترین سطح کیفی بهرهمند است. از سویی بحث فنی را نیز میتوان به عواملی چون محل اجرا نسبت داد. در چند کنسرت اخیر هنرمندان بنام و باتحربهی کشور شاهد بودیم که کمبود شرایط و امکانات برگزاری، ارزش هنری واقعی کار را به مخاطب القا نمیکند. برای نمونههایی از این قبیل میتوانیم به کنسرت ۷شبهی استاد شجریان و گروه شهناز اشاره کنیم. اتفاقاتی که در شبهای نخست این اجرا رخ داد، موجب بر هم زدن آرامش اعضای گروه و استاد شجریان شده بود؛ همینطور اتفاقاتی که در کنسرت همایون شجریان و گروه دستان افتاد، نمونهی مشهودی از ضعف فنی کار است. موضوع کمبود امکانات جهت اجرای زندهی موسیقی تا آنجا پیش رفت که حسین علیزاده، استاد موسیقی، از این ضعف بهشدت گلایه کرد.
مهمترین عامل موردنیاز جهت اجرای کنسرت موسیقی، صدا و انتقال آن به مخاطب است. کمااینکه بنا بر گفتهی هنرمندان گروه شهناز در کنسرت خرداد و تیر این گروه در تالار وزارت کشور، شاهد بودیم که عدم تنظیم و انتقال درست صدا به مخاطبان، موجب پایین آمدن سطح کیفی کار شد و نیمی از جنبهی هنری آثار تحت سایهی چنین ضعفهایی از بین رفت. همچنین سوتکشیدن بلندگوهای سالن برگزاری در دو شب از چهار شب کنسرتِ پاییز استاد شجریان نیز آشکارا از کمبود امکانات برگزاری خبر میدهد.
متأسفانه برای فراهمسازی شرایط اجرای کنسرت موسیقی، شاهد کمبود حمایت از جانب برخی نهادهای رسمی هستیم که تاکنون فکری نیز به حال آن نشده است و بهنظر نگارنده تا سالیانی طولانی فکری بهحال آن نخواهد شد. میدانیم که در سایر ممالک جهان، تالارهایی ویژهی اجرای موسیقی وجود دارد. حتی در عکسهای منتشرشده از کنسرت استاد محمدرضا شجریان و گروه آوا در سلیمانیهی عراق شاهد بالاتر بودن کیفیت محل اجرا به نسبت تالارهای داخلی، حداقل در ظاهر بودیم. ساخت تالارهای ویژهی موسیقی، با وجود هزینههایی که در پی دارد موجب پیشرفت موسیقی ملی و اصیل و رضایت هنرمندان و اساتیدی خواهد شد که از کمبود امکانات اجرایی گلهمند هستند.
اما بحث کمبود امکانات برای اجرای کنسرتهای موسیقی تنها به ضعف محل اجرای آثار ختم نمیشود. مراحلی از قبیل رزرو، فروش و تحویل بلیتهای کنسرت نیز میتواند جزء بحث اجرایی کار قرار گیرد. خوشبختانه شرکت برگزارکنندهی کنسرتهای استاد شجریان که دو تجربهی فروش ناموفق را پشت سر گذاشته بود، امسال با رویکردی تازه به شرایط فروش بلیت کنسرت، توانست عملکرد قابلقبولی را برای فروش بلیتهای سه کنسرت اخیر حداقل در مرحلهی انتخاب بلیتهای درخواستی بهجای گذارد. اما مشکل فروش اینترنتی بلیت کنسرت، آنجاست که بهای بلیتهای انتخابی را از طریق سیستمهای مختلف بانکی پرداخت میکنیم که در این مرحله بعضاً شاهد ضعف سیستمهای پرداخت بانکی هستیم که البته همانطور که اواخر تیرماه سال گذشته شاهد بودیم این موضوع تنها گریبان فروشندگان بلیتهای کنسرت و... را نمیگیرد.
همینطور در مراحلی چون تحویل بلیتهای پرداختشده نیز میتوان تدابیر جدیدی اتخاذ کرد تا راهکارهای قدیمی این مرحله نیز آرامآرام جای خود را به شیوههای نوین بدهند. اگر در بخشهای کلان سیستمهای خرید اینترنتی بلیت کنسرت شاهد ضعف هستیم و راهکاری نیز برای آنها در نظر گرفته نمیشود، دستِکم میتوان ضعف بخشهای مختلف برگزارکنندههای کنسرت را تا حد چشمگیری کاهش داد و راهحلهای تازه و امروزیتری برای مراحل مختلف اتخاذ ک
پروندهی کنسرت پاییز استاد شجریان ● ۶
